Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ    ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ ΤΟ ΝΟΜΟ

Το ταξίδι ξεκινά από τη πόλη…

Το οδοιπορικό ξεκινά από την πρωτεύουσα του Νομού μας, τη Δράμα,  χτισμένη πάνω στα  νερά, που εικάζεται ότι έδωσαν και το όνομα στην πόλη μας, το οποίο και προέρχεται από τη λέξη ΄΄ύδραμα΄΄. Βέβαια υπάρχει και μία άλλη εκδοχή , σύμφωνα με την οποία η ονομασία προέρχεται από το δράγμα, δράττω, που σημαίνει μια χούφτα πόλη, λόγω του μικρού μεγέθους που είχε η Δράμα σε όλες τις περιόδους.

Οι κεντρικές πηγές των νερών βρίσκονται στον Κήπο και στην Αγία Βαρβάρα. Μέσα στα νερά της Αγίας Βαρβάρας διακρίνει κανείς θεμέλια ενός κτίσματος, που σύμφωνα με το θρύλο ήταν τα ερείπια της παλιάς εκκλησίας της Αγίας Βαρβάρας, από τα οποία ανέβλυσε νερό όταν οι Τούρκοι την γκρέμισαν για να χτίσουν τζαμί.

Αυτό το πάρκο των εξήντα στρεμμάτων, αυτή η ειδυλλιακή τοποθεσία με τα μοναδικά χρώματα, σε όλες τις εποχές του χρόνου, ταυτίστηκε με τη Δράμα και αποτελεί πόλο έλξης για τους περιηγητές. Κατά την παραμονή της γιορτής της Αγίας Βαρβάρας, πολιούχου της Δράμας, στις 3 Δεκεμβρίου, μόλις σουρουπώσει, εκατοντάδες παιδιά, αφήνουν  στα νερά της λίμνης, τα καραβάκια τους φωταγωγημένα, προσφέροντας μοναδικό θέαμα.

Πίσω από το πάρκο των πηγών, συγκεντρώνονται οι παλιές καπναποθήκες, σύμβολο μιας εποχής τεράστιας οικονομικής ανάπτυξης, βυθισμένες σήμερα στην απόλυτη σιωπή. Μέσα από τα κλειστά παράθυρα και τις σφραγισμένες σιδερένιες πόρτες, αναδύεται ακόμη το  άρωμα των καπνών.

Οι άριστες εδαφολογικές συνθήκες και το ιδανικό κλίμα ευνόησαν την καλλιέργεια και ανάπτυξη εξαιρετικών ποικιλιών καπνού, του  περίφημου ΄΄μπασμά΄΄, με το μεθυστικό άρωμα και το λεπτό φύλλο, από χριστιανούς και μουσουλμάνους καλλιεργητές. Το εξαιρετικό αυτό προϊόν, προσέλκυσε από το 1860, το ενδιαφέρον των ξένων μονοπωλίων και των εμπόρων.   Η  πρώτη διαλογή και επεξεργασία διεξάγονταν σε τοπικά καπνομάγαζα και καθώς αυξάνονταν η ζήτηση και η παραγωγή, χτίστηκαν  κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20 ^ου αιώνα  τα κτίρια των πολλών ορόφων κοντά στα νερά της Αγίας Βαρβάρας, καθώς και η υγρασία ήταν απαραίτητη.

Από το λιμάνι της Καβάλας ο καπνός ταξίδευε για τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Αυστροουγγαρία, συμβάλλοντας έτσι καθοριστικά στην οικονομική ανάπτυξη των κωμοπόλεων και σφραγίζοντας τη νεότερη  ιστορία του τόπου, καθώς  η ενσωμάτωση χιλιάδων Ελλήνων προσφύγων του 1922 δεν θα ήταν εφικτή αν δεν υπήρχε ο καπνός.

Στη χρυσή κυριολεκτικά εποχή του καπνού, 1925 – 1928 και 1934 – 1939, 13.000 οικογένειες της Δράμας, καλλιεργούσαν περισσότερο από 100.000 στρέμματα με καπνό, εισάγοντας πολύτιμο συνάλλαγμα για την ελληνική οικονομία.

Η Δράμα υπήρξε μια πόλη πολυσυλλεκτική και πολυπολιτισμική, ένα μωσαϊκό φυλών και θρησκειών , που άφησε τα σημάδια στα μνημεία του.  Γύρω από το ιστορικό κέντρο της πόλης που κατοικούσαν  Έλληνες,  υπήρχαν συνοικίες Τούρκων, Εβραίων, Αρμενίων.  Από το 1922 και μετά  η πόλη δέχεται ένα μεγάλο κύμα προσφύγων και οι ελληνικές κοινότητες κυριαρχούν.

Στην παραδοσιακή αγορά της πόλης υπάρχει ο Ναός του Αγίου Νικολάου, που κατά την Τουρκοκρατία ήταν το ΄΄Εσκί Τζαμί΄΄, ενώ στην καινούργια πλευρά της πόλης μπορεί κανείς  να δει το ΄΄Κουρσαμλή Τζαμί΄΄.

Από τους βυζαντινούς χρόνους σώζεται η εκκλησία της Αγίας Σοφίας του 10 ^ου αιώνα που μετατράπηκε σε τέμενος κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας.

Στο εκκλησιαστικό μουσείο, δίπλα στη Μητρόπολη της Δράμας, είναι συγκεντρωμένοι οι θησαυροί της ορθόδοξης παράδοσης, ενώ το αρχαιολογικό μουσείο της πόλης μας, καλύπτει χρονικά την παρουσία του ανθρώπου στο νομό μας, από τη Μέση παλαιολιθική εποχή, 50.000 χρόνια από σήμερα, μέχρι τους νεότερους χρόνους, το1913.

Ο λόφος του Κορυλόβου, αποτελεί ένα ακόμη σημείο αναφοράς της Δράμας. Σε απόσταση μόλις 4 χιλιομέτρων, και σε υψόμετρο 600 μέτρων, μέσα σε πευκόδασος , ο εξερευνητής έχει πανοραμική θέα της πόλης, αλλά και όλου του κάμπου. Ιδανική περιοχή για πεζοπορία και άθληση. Υπάρχει πίστα απογείωσης για όσους γνωρίζουν από αεραθλητισμό, με την πεδιάδα της Δράμας ιδανικό τόπο για προσγειώσεις. Οι αθλητές μπορούν να χρησιμοποιήσουν και την πίστα απογείωσης στην περιοχή Πύργων – Πετρούσας, στο Δήμο Προσοτσάνης, σε υψόμετρο 1.200 μέτρα, όπως και τις φυσικές πίστες του Φαλακρού, του Μενοικίου, και των βουνών της Λεκάνης.

Αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα Εκπαιδευτήρια της Δράμας, που χτίστηκαν στις αρχές του 20 ^ου αιώνα, με χρήματα της εκκλησίας, αλλά και με δωρεά του Παύλου Μελά . Λέγεται ότι το σχήμα Π  δόθηκε στο κτίριο  ως ένδειξη ευγνωμοσύνης στο μεγάλο Μακεδονομάχο.

Η Δράμα γιορτάζει την επέτειο της απελευθέρωσής της , 1 ^η Ιουλίου του 1913, με τα περίφημα ΄΄Ελευθέρια΄΄ στο τέλος Ιουνίου, ενώ κορυφαίο πολιτιστικό γεγονός, όχι μόνο του Νομού, είναι το Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους ,που διοργανώνεται κάθε Σεπτέμβριο.

Στη Δράμα λειτουργούν  δύο τμήματα του ΤΕΙ Καβάλας, το Τμήμα Δασοπονίας και το Τμήμα Αρχιτεκτονικού Τοπίου.

Εξόρμηση στη Φύση …

Το ταξίδι στη Φύση του Νομού Δράμας  δεν είναι μια απλή περιήγηση, αλλά ένα λεξικό της ελληνικής γεωγραφίας. Μεγαλόπρεπα βουνά, τα πλέον εκτεταμένα και παραγωγικά δάση της Ελλάδας,  πολύχρωμες πεδιάδες, ορεινά λιβάδια, αδιάβατες ρεματιές, απότομα φαράγγια, απομονωμένοι καταρράκτες, η μαγική ομορφιά των σπηλαίων, η ποικιλία βλαστητικών τύπων, τα νοτιότερα όρια παρουσίας πολλών ζώων και φυτών…

Αναφέρει το…λεξικό.

Το βόρειο τμήμα αποτελείται από την οροσειρά της Κεντρικής Ροδόπης, με ψηλότερη κορυφή αυτήν του Παρθένου Δάσους του Φρακτού, σε υψόμετρο 1.953 μέτρα, στην ευρύτερη περιοχή του Παρανεστίου, ένα αδιατάρακτο φυσικό οικοσύστημα, διατηρητέο Μνημείο της Φύσης, έχει υπαχθεί στο Κοινοτικό πρόγραμμα Natura 2000.

 Το δασικό χωριό  της Ελατιάς ή Καράντερε στον ορεινό όγκο της Ροδόπης, με χιλιάδες εκτάρια οργιαστικής βλάστησης, όπου βασιλεύει η ερυθρελάτη και κατοικούν σπάνια είδη ζώων.

Ο Νέστος, ένας από τους σημαντικότερους υγροτόπους της Ευρώπης. Ο ιερός ποταμός που λατρεύτηκε από τους αρχαίους Θράκες, με τα πέτρινα παραδοσιακά γεφύρια, τους θορυβώδεις καταρράκτες, και το πλήθος των υγρόφιλων φυτών.

Οι διαδρομές στην παρανέστια γη, ο καταρράκτης στο ρέμα της Αγίας Βαρβάρας, το χωριό Πρασινάδα, ο οικισμός Διποτάμων, το Αρκουδόρεμα, ο καταρράκτης Λεπίδα, το υγρό οροπέδιο Μεγάλο Λιβάδι, ο καταρράκτης Τραχωνίου ή Λιβαδίτη.

Στο νότιο τμήμα και στο κέντρο του Νομού βρίσκεται το όρος Φαλακρό, με ψηλότερη κορυφή τον Προφήτη Ηλία, σε υψόμετρο2.232 μέτρα.

Βουνό σύμβολο του Νομού μας, με το ομώνυμο χιονοδρομικό κέντρο, ο καλύτερα αξιοποιημένος τουριστικός πόρος της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. Πίστες για τουριστική και αθλητική χιονοδρομία, δρόμοι αντοχής, μονοπάτια πορείας, αναρρίχηση.

Ορειβασία στα μυστικά  του Φαλακρού. Κορυφή  Καρτάλκα,χαράδρα της Νακεβίσας, βάραθρο της Χιονότρυπας, χαράδρα της Σουσίτσας, κοιλάδα της Σίτνας, κορυφές Οξιά, Ψευτοδόντι, Άγιος Παύλος και Γρανίτης.  

Η χειμερινή παγωμένη επιφάνεια του Φαλακρού, μετατρέπεται κατά την Άνοιξη σε βοτανικό παράδεισο, χάρη στα περίφημα αγριολούλουδα και στους κίτρινους και μωβ κρόκους, που κατά χιλιάδες φυτρώνουν στις πλαγιές του όρους. Όμορφα μοναχικά άλογα, ελεύθερα , χωρίς εξάρτηση από τον άνθρωπο, κινούνται και βόσκουν ελεύθερα στη φύση του Φαλακρού.

Νότια και δυτικά βρίσκονται το όρος  Μενοίκιο, με ψηλότερη κορυφή εντός του Νομού μας το Θαμνοτόπι στα 1.952 μέτρα και το όρος Όρβηλος με ψηλότερη κορυφή στα 2.212 μέτρα , που αποτελεί   σύνορο του Νομού  Δράμας με τη Βουλγαρία.

Το Σπήλαιο των πηγών του ποταμού Αγγίτη ή Μααρά, στην Προσοτσάνη. Τα νερά φτάνουν στο σπήλαιο, μετά από διαδρομή χιλιομέτρων και αφετηρία τη λεκάνη του Νευροκοπίου και τους πρόποδες του Φαλακρού.

Το Φαράγγι  Πετρούσας – Πύργων  στην ίδια περιοχή, το σπήλαιο Αλιστράτης κοντά στη Περιχώρα του Δήμου Σιταγρών.

Ο Νομός μας περιλαμβάνει όλες τις ζώνες βλάστησης που μπορεί κανείς να συναντήσει στην Ελλάδα, με χλωρίδα πλούσια σε φυτικά είδη. Μέχρι και τα 400 μέτρα υψόμετρο συναντάμε τα δάση με το πουρνάρι, το παλιούρι, το γαύρο, την κρανιά, την πτελέα. Ψηλότερα και μέχρι τα 800 μέτρα υπάρχουν τα δάση των φυλλοβόλων δρυών  και σε υγρές θέσεις δάση καστανιάς και φλαμουριάς. Με τους καρπούς τους τρέφονται τα άγρια ζώα. Σε ακόμα μεγαλύτερο υψόμετρο και μέχρι τα 1.800 μέτρα υπάρχουν τα δάση της οξιάς, των παραμεσογείων κωνοφόρων και της μαύρης  πεύκης, που μας δίνουν πολύτιμο ξύλο, ενώ τα  δάση των ψυχροβίων κωνοφόρων διαθέτουν τη μοναδική  ερυθρελάτη .

Το μεγάλο υψομετρικό εύρος, οι χαράδρες, οι ορθοπλαγιές, η ποικιλία της βλάστησης, δημιουργούν τις απαραίτητες πρυποθέσεις για συνύπαρξη πολυάριθμων ειδών πανίδας. Πάνω από 150 είδη πουλιών, με ειδικά μέτρα προστασίας και τουλάχιστον 32 είδη θηλαστικών από τα πιο σπάνια της Ευρώπης. Αρκούδα, ζαρκάδι, αγριόγιδο, ελάφι, χρυσαετός, κραυγαετός, φιδαετός, μπεκάτσα, σπουργιτόγλαυκα, λειροπετεινός, αγριόκουρκος, αγριόκοτα

Απόδραση στις Κωμοπόλεις και στα χωριά …

Το ταξίδι στα χωριά και στις κωμοπόλεις του Νομού μας  έχει πολλές ενδιαφέρουσες στάσεις.

Το Δοξάτο ,  γνωστό  για τις θυσίες του στον Μακεδονικό αγώνα και στον ίδιο Δήμο οι πηγές Κεφαλαρίου , με χώρους αναψυχής ανάμεσα στα χωριά Άνω και Κάτω Κεφαλάρι. Τα Κύργια που μετά τη μικρασιατική καταστροφή, κατοικήθηκαν αποκλειστικά από πρόσφυγες .

Στο Καλαμπάκι,  που κατοικήθηκε σύμφωνα με τα ευρήματα από την αρχαιότητα, γιορτάζονται την ημέρα του Αγίου Αθανασίου το κουρμπάνι που σημαίνει θυσία, η καλογεροδευτέρα ή τα καλογέρικα μια βδομάδα πριν την Καθαρά Δευτέρα,η γιορτή του καλαμποκιού τις τελευταίες μέρες του Ιουλίου και πολλές άλλες εκδηλώσεις.

Ο Δήμος Προσοτσάνης εκτός από το Σπήλαιο Αγγίτη, περιλαμβάνει και Δημοτικά διαμερίσματα ,που ο λαϊκός τους πολιτισμός παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον και έχουν πληθώρα εθίμων με προέλευση αρχαίες διονυσιακές τελετές, αλλά και εκδηλώσεις που συνδέονται με τις περιόδους του Δωδεκαημέρου ( 24 Δεκεμβρίου μέχρι και 8 Ιανουαρίου) και της Αποκριάς, όπως η Καλή Βρύση, η Γραμμένη,  η Πετρούσα και η Καλλιθέα.

Το Νευροκόπι που φημίζεται για τις  χαμηλότερες  θερμοκρασίες της χώρας, τις πατάτες και τα φασόλια. Στο Κάτω Νευροκόπι στέκεται ο επισκέπτης στο Οχυρό Λίσσε όπου ο Ελληνικός στρατός πολέμησε γενναία το 1941 και σε ανάμνηση της μάχης αυτής ανεγέρθηκε Μουσείο με εκθέματα οπλισμό και κανόνια των ηρώων. Τα χωριά Βώλακας και Γρανίτης  προσφέρονται για πεζοπορικές και ποδηλατικές εξορμήσεις. Το άνοιγμα του τελωνείου Εξοχής στα σύνορα με τη Βουλγαρία  ανοίγει νέες προοπτικές στη δράση και συνεργασία των δύο χωρών.

Στη περιοχή του  Παρανεστίου, πέρα από τις μαγικές διαδρομές , μπορεί κανείς να γνωρίσει τις ιαματικές πηγές Θερμιών, τα φράγματα του Νέστου στην Πλατανόβρυση και στο Θησαυρό, και φυσικά να επισκεφθεί το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας.

Στο  Δήμο Νικηφόρου, και στο δρόμο προς Παρανέστι , ο επισκέπτης σταματά στην Αδριανή, ιστορική κωμόπολη, που σήμερα φημίζεται για τα άρτια οργανωμένα οινοποιεία, όπου παράγονται κρασιά βραβευμένα σε όλο τον κόσμο. Ο Νικηφόρος με τα στενά σοκάκια, τα ερειπωμένα σπίτια και το εγκαταλελειμμένο κτίριο του σιδηροδρομικού σταθμού. Η Ψηλή Ράχη, παλιό μουσουλμανικό χωριό σε υψόμετρο 440 μέτρα και η Πλατανιά με ευρήματα από διάφορες εποχές στη θέση Καλέ.